Değerli arkadaşım Orhan’ın ani kaybı üzerine onunla ilgili duygu ve düşüncelerimi paylaşacağım bu yazıyı hazırlamaya çalışırken arkadaşlarımızın bizim için anlamı ve önemi üzerine çok düşündüm. Bir arkadaşımızı kaybettiğimizde, hele de birlikte çok çeşitli çalışmalarda bulunmuşsak, yokluğunu kabullenmek ve buna alışmak gerçekten zor. Zamanın akışı içerisinde unutulmaya yüz tutmuş ortak anılarımıza yeniden dönüp bakıyoruz. Akademik ortamın yoğun gündeminde yıllar içerisinde neleri paylaştığımızı geriye dönüp düşündüğümde, bazı anıların daha çok paylaşıldığını, bazılarının ise daha az bilindiğini fark ettim. Taşkışla’dan Orhan’ı uğurlarken düşündüklerimi özetlemeye çalıştığım bu yazının içeriğini değerli arkadaşımla birlikte görev aldığımız ve görece biraz daha az bahsedilen çalışmalarından bir kesit niteliğinde tanımlamak istedim.

Özgeçmişlerimiz bizler için tüm akademik yaşamımızı derleyen belgelerdir. Ancak yoğun bir akademik yaşam süresince özgeçmişlerimizde yer almayan ya da bir tek satırla yer verilip detayları ve anlamı hissedilmeyen ne çok konuyla uğraşırız. Belki de belleklerde iz bırakmamızı sağlayan bu tür çalışmalardır aslında.

İz bırakmak nedir o halde?

Sevgili Orhan’la İTÜ Mimarlık Fakültesi’nde birlikte görev yaptığımız yıllar boyunca akademik hayatın hemen her alanında birlikte çalıştık. Öncelikle mimarlık eğitiminde kalite çalışmaları, akreditasyon ve program revizyonları olmak üzere pek çok farklı eksenden söz edebiliriz. Mimari Tasarım Konut Yüksek Lisans Programı’ndan sanırım üç yıl arayla mezun olmuştuk. Ortak çalışmalarımız İlk Yıl Mimari Tasarım Stüdyosu ekibi olarak yeni bir model geliştirmek üzere görevlendirilmemizle başladı ve paralelinde mimarlık eğitimi komisyonlarında devam etti denilebilir. Mimarlık eğitiminin niteliği üzerine çokça kafa yorduğumuz, akreditasyon üzerine düşündüğümüz, örneklerini incelediğimiz, hatta eğitim toplantılarında sözcüğün Türkçe karşılığının ne olması gerektiğini tartıştığımız zengin bir süreç olduğunu hatırlıyorum. Bu komisyon çalışmalarının sunumunda üst yönetim tarafından hırpalandığımızda ise esaslı bir dayanışma örneği vermiştik.

Birlikte görev yaptığımız bir önemli “ilk” örneği de A | Z dergisiyle ilgili yapılan kapsamlı çalışmalardır diye düşünüyorum. 1998 yılında görevlendirilen komisyonumuz, Mimarlık Fakültesi olarak çıkarılması planlanan hakemli derginin nitelik, kimlik ve kapsamı konusunda fakülte öğretim elemanlarının eğilimlerini belirlemek üzere bir anket düzenleyerek derginin dili, yayınlanma sıklığı, içeriği, hakemlerin nitelikleri gibi konularda görüşleri toplarken, diğer taraftan uluslararası indekslere kabul koşulları ve bu indekslerde yer alan dergilerin nitelikleri üzerine de kapsamlı bir inceleme yaptı. Sevgili Orhan bu sürecin her aşamasında çok büyük emek verdi. Yaptığımız düzenli toplantılarla personeli, bütçesi ve mekânı olmadan başlayan ve yıllarca büyük bir fedakarlıkla geliştirilmesi için çalışılan A | Z dergisinin bugün onun sayesinde var olduğu asla unutulmamalı. 2004 yılında yayın hayatına başlayan “A | Z ITU Journal of the Faculty of Architecture”ın (A | Z İTÜ Mimarlık Fakültesi Dergisi) süreklilik kazanması ve önemli indekslerce taranması konusunda çaba harcarken, İTÜ’den 25 Ocak 2013 tarihi itibariyle emekli olacağını bildirdiği e - postasında, bizlere EBSCO’nun yeni indeksi Art Source konusunun önemli olduğunu ve bu konuyu takip etmemiz gerektiğini yazıyordu. İTÜ’deki görevinden kendi isteğiyle emekli olmak üzereyken bile, başlattığı sürecin aksamamasını dert ediyordu arkadaşımız.

2000 - 2004 yıllarında, Mimarlık Bölümü Başkanı ve 2008 - 2012 döneminde Mimarlık Fakültesi Dekanı olarak görev yapan arkadaşım kurumsal ciddiyeti, azmi ve çalışkanlığıyla tanınır. Saygılı ve duyarlı yönetici kimliği ile gerek akademik ve idari kadro gerekse öğrenciler için her zaman çok özel bir yeri olmuştur. Kurum hafızasına önem veren, dokümantasyon konusunda titiz bir hocaydı. Dekanlığı sırasında İTÜ Mimarlık Fakültesi tarihinde görev almış, emekli olmuş veya görevde iken kaybettiğimiz öğretim üyelerine ilişkin bilgilerin web sayfasında yer alması ve fotoğraflarının Taşkışla Rektörlük Holü’nde sergilenmesi düşüncesi bunun en iyi örneklerinden biridir. Ne yazık ki bu tür duyarlılıklar sürdürülemiyor, hatta bellek yoksunluğu tercih edilen bir durum artık. Taşkışla’daki sanat eserlerinin tespiti ve belgelenmesi çalışmasını da bu anlamda çok önemli buluyorum. İTÜ Mimarlık Fakültesi Koleksiyonu kapsamındaki Bedri Rahmi Eyüboğlu, Ercüment Kalmık, Nurullah Berk ve Şadan Bezeyiş’in fakültemizde bulunan eserlerine Üniversitemizin 2012 yılı takviminde yer verilmesi bu açıdan kıymetli bir örnek olarak anılarımızda.

Üniversitemizde programlama, tasarım ve uygulama süreçlerinde içinde yer aldığımız projelerden de  - daha az hatırlanan çalışmalar kapsamında -  bahsetmek gerekiyor. İstanbul Teknik Üniversitesi ile Bakırköy Belediyesi arasındaki teknik işbirliği kapsamında oluşturulan çalışma gruplarında birlikte görev aldık. Bu kapsamda İspirtohane Binası Restorasyonu ve Çevre Düzenlemesi projesini ve uygulama kontrolünü gerçekleştirdik. Bakırköy İspirtohane Binası Konservatuar ve Kültür Merkezi, Mimarlar Odası tarafından düzenlenen 7. Ulusal Mimarlık Sergisi ve Ödülleri kapsamında, 2000 yılında Yapı Dalı, Koruma - Yaşatma Başarı Ödülü’ne layık görüldü. (İTÜ Mimarlık Fakültesi İspirtohane Proje Ekibi: Nur Akın, Murat Çıracı, Orhan Hacıhasanoğlu, Yegân Kâhya, Mehmet Ocakçı, Ahsen Özsoy, Zerrin Yılmaz) (Resim 1). Üniversitemiz projeleri kapsamında 2002 yılındaki İTÜ Dr. Erol Üçer Müzikte İleri Araştırmalar Merkezi (MİAM) Kütüphanesi projesi (Orhan Hacıhasanoğlu, Ahsen Özsoy, Murat Çıracı) ve Orhan arkadaşımızın projelendirdiği 2007 yılında tamamlanan İTÜ Kapalı Yüzme Havuzu sayılabilir.

İTÜ Rektör Yardımcılığı görevim sırasında Mimarlık Fakültesi Dekanı olarak görev yapan arkadaşım inanılmaz bir destekle üniversitemizin bütün projelerinde ve girişimlerinde yanımda oldu. İTÜ - KKTC Eğitim - Araştırma Yerleşkeleri, Gazimagusa Yerleşkesi Davetli Mimari Proje Yarışması (2011) (Resim 2); İTÜ Ayazağa Yerleşkesi Sınırlı Kentsel Tasarım ve Mimari Fikir Projesi Yarışması (2012); İTÜ Yerleşke Girişleri için Çevreci Güvenlik Üniteleri Proje Yarışması (2012) süreçlerinin organizasyonu, yürütülmesi ve jürilerinde birlikte görev yaptık.

Orhan arkadaşımız daima ait olduğu kurum, organizasyon, sorumluluk her ne ise hep en iyi performansı göstermek, daima ileriye taşımak, doğru hamleleri yapmak mantığıyla çok çalışan bir arkadaşımızdı. Konferans, seminer, hakemlik, tez jürileri gibi sayısız görevde birbirimize gönülden ve koşulsuz destek verdik. Akreditasyon süreçlerinde birlikte görev yaptık. Kurum için doğru başlangıçlara imza atmak, temelleri atabilmek için sınırsız çalışmak sadece İTÜ için sınırlı kalmadı. Özyeğin Üniversitesi’nde sürdürdüğü görevi sırasında akademik ve yönetimsel çalışmalar kapsamında yine güzel şeylerin temelini atmaya sağlam sistemler kurmaya devam etti. Bu süreçte eskisi kadar sık olamasa da işbirliğimiz hep sürdü.

Tüm bu akademik çalışmalar, ürettiklerimiz, kısacası bu sisteme kattığımız her şey bence kurumsal hafızada yer alırken kişisel anılarımızda da derin izler bırakıyor. Orhan arkadaşımızın azimli, çalışkan, sabırlı ve zarif kişiliğiyle anmakla bitirilemeyecek kadar çok konuda gerçekleştirdikleri de görev aldığı kurumlarda, öğrencilerinde ve arkadaşlarında unutulmayacak izler bıraktı.

Saygıyla ve sevgiyle anıyoruz…