“Sürü” (The Shoal) veya “Balık Sürüsü”, Londra’da Olimpiyat Parkı’nın bulunduğu Stratford kasabasının merkezinde, kamusal alanda yer alan yaklaşık 250 metre uzunlukta bir kinetik heykel. Eser, Studio Egret West tarafından 2009’da başlayan tasarım sürecinin ardından, 2012 Londra Olimpiyat Oyunları öncesinde tamamlanmış. [1] Bölgeye tren ve otobüsle ulaşan ziyaretçiler düşünülerek, tren istasyonu, otobüs durakları ve karşısında bulunan Stratford Centre arasındaki bölgede gerçekleştirilen bir kentsel müdahale niteliğinde. (Resim 1) Araç yolunun kenarında sıralanarak zeminden yükselerek genişleyen strüktür, üzerinde stilize edilmiş balık formundaki renkli titanyum plakaları taşıyor. Zemine dokunan noktaların sınırlılığı, rüzgarda hareket edebilen plakalar ve geri dönüştürülebilir malzeme kullanımı, eserin hafifliğini pekiştirerek geçicilik hissi kazanmasını sağlıyor; oysaki heykel, 2012’den bu yana hala yerinde. Kentin benimsediği bu heykel, Stratford’ın bir simgesi haline gelmiş durumda. Bu kabul, eserin başarılı bir kentsel müdahale olarak incelenmesi için ise ilham verici. Bu bağlamda Studio Egret West, eserin bir işlev çerçevesinde tasarlandığının altını çiziyor. Programda tanımlandığı üzere 1970’lerden bu yana orada bulunan ve yıkılıp yıkılmayacağı tartışmaları devam eden bir ticari alan olan Stratford Centre binasının servis hacimlerinin çekici olmayan görüntüsünü maskeleme hedefiyle yola çıkılıyor. Özellikle Olimpiyat Oyunları döneminden bu yana bu bölgeye trenle gelen ziyaretçilerin artışı öngörülerek müdahale edilmesi planlan bu alanda tasarımcılar, heykelin, yalnızca bir “nesne” olmaktan çıkarak Stratford Centre’ın bulunduğu kamusal alanın bir parçasına dönüştüğünü; yaya dolaşımı, trafik ve yapılar arasında görsel bir bağ kurduğunu ifade ediyorlar. [2] (Resim 2) Stratford Centre’ın “hoş görünmeyen” otopark rampaları ve servis hacimlerinin tam önüne odaklanarak yol boyunca uzanan dev strüktürün, zeminde farklı noktalarda kümelenen ayakları ve renkli, hareketli ve parlak plakaları, aslında, komşusu olduğu ticari hacimlerin girişlerini engellemiyor. Aksine, vitrin ve tabelaların görünebileceği boşluklar tanımlanmış ve bu yapılanma kentlilerin bakışlarının yönlendirilmesiyle ticari noktaları daha da ilgi çekici hale getiriyor. Böylece kentliyi bu ticari alanlara yönlendirerek hem kamusal hem de ticari bir değer kazandıran strüktür, tekinsiz “arka sokak” görüntüsünün yerine kentte yeni bir “ön cephe” de tanımlamış oluyor. [3] Ziyaretçilerin Olimpiyat Parkı’na varacak yolculuklarında eserin renkli ve hareketli bir karşılaşma deneyimi yaşattığını ise tahmin etmek zor değil.

NOTLAR

[1] Studio Egret West, 2012, “Stratford 2009-2012”, (https://studioegretwest.com/places/stratford). [Erişim: 16.10.2025]

[2] Studio Egret West, 2012.

[3] Welch, Adrian, 12 Nisan 2012, “The Shoal - Stratford”, e-architect, (https://www.e-architect.com/london/the-shoal-stratford). [Erişim: 16.10.2025]; Frearson, Amy, 12 Haziran 2012, “The Stratford Shoal by Studio Egret West”, dezeen, (https://www.dezeen.com/2012/06/12/the-stratford-shoal-by-studio-egret-west/). [Erişim: 16.10.2025]