ANMA PROGRAMI (2024-2026)

ŞANDOR HADİ

“Anma Programı kapsamında Şandor Hadi mimarlığını gündeme alırken, Sevinç Hadi - Şandor Hadi mimarlığından bahsetmek daha doğru olur. Bu ikili, et ve kemik gibi birbirlerinden ayrılmaz bir beraberlikle ve ortak inanç ile çalışmış, rafine modernist dönemi temsil eden önemli örnekler üretmiştir. Şandor Hadi kısa süren yaşamına önemli işler sığdırabilmiş bir mimar, günümüzdeki mimarlık pratiğinin üretimi ile kıyaslandığında az ama derinliği ve sözü olan işler üretmiş bir tasarımcıdır. Yalın bir tasarım anlayışına sahip, üst ölçekten nokta detayına kadar geçiştirmeden aynı duyarlılığı ve titizliği gösteren Şandor Hadi hem çizen, hem yapan bir meslek insanıdır. Yerine göre bir heykeltraş, bir ressam, bir marangoz, bir duvar ustası olarak karşımıza çıkabilir. Yere ait değerlerle, oraya ait tarihsel sürekliliği çağdaş tasarım anlayışıyla gerçekleştirmek temel kaygılarındandır. Doğal ışık, topoğrafya, iklim verileri, doğal verilerle kültürel verileri harmanladığı tasarım anlayışını kararlılıkla sürdürmesi, üretiminde görünür kılması, malzemeyi işleyişi bir mimar olarak Şandor Hadi’yi önemli kılan değerlerdir. Merkezi bir mekana katılan yan mekanlar ile zenginleşen kurgular, ortak alanlar ve özel alanların bir aradalığı ve bu yolla keyifle paylaşılan canlı bir yaşamın yaratılması mimarlığındaki temel karakteristiklerdendir. Şandor Hadi, Türk Modern Mimarlığı içindeki nevi şahsına münhasır konumu, mesleğinin gerektirdiği her türlü bilgi ve beceriye dair donanımı, mekan yaklaşımı, az ile çoka varabilmiş üretiminin gelecek nesillere ilham verecek karakteri nedeniyle Anma Programı’na değer bulunmuştur.”

BİYOGRAFİ

Şandor Hadi, 17 Aralık 1931 tarihinde Kastamonu’da doğdu. Ailesi 1935 yılında Sinop’a, 1936 yılında Sinop’un ilçesi Boyabat’a taşındı. Hadi’nin çocukluğu Boyabat çevresinde doğayla iç içe geçti. İlkokula burada başladı. Ancak II. Dünya Savaşı nedeniyle Macaristan’a gitmek üzere İstanbul’a gelen Hadi ailesi, Macaristan’a gidemeyince Şandor Hadi öğrenimine ara vermek zorunda kaldı. Dört yıllık bir aradan sonra 1943’te ilkokul öğrenimine döndü ve Yeşilköy I. Pansiyonlu İlkokulu’nda yatılı okumaya başladı. El becerisi yüksek olan Şandor Hadi, henüz ilkokuldayken onun yeteneğini ve ilgisini fark eden öğretmenlerinin teşvikiyle bahçe düzenlemesi ve sahne dekoru gibi konularda yeteneğini ortaya koymaktaydı. Türk balesini kurmak üzere davet edilen ve ilk Türk balerinleri yetiştiren Dame Ninette de Valois hazırlık sınıflarını bu okulda kurdu. Hazırlanan çalışma ve gösteri salonunun sahne dekorlarını 14 yaşındaki Şandor Hadi yaptı. Hazırlık sınıfını Saint Benoit Lisesi’nde ve ortaokul ile liseyi 1947’de başladığı Saint Michel Lisesi’nde okudu, 1955 yılında Saint Michel Lisesi’nden mezun oldu. Aynı yıl başladığı İstanbul Teknik Üniversitesi Mimarlık Fakültesi’nden 1961’de mezun oldu. Şandor Hadi öğrencilik yıllarında ve mezuniyetinden sonra Turgut Cansever ile pek çok projede ve Cansever’in projelendirdiği Beyazıt Meydanı uygulamasında çalıştı. 1961-1968 yılları arasında meydanın uygulamasını yapan İbrahim Yolal firmasının diğer projelerinde de sorumlu mimar olarak çalışmaya devam etti. Hadi, 1963 yılında kendi serbest mimarlık bürosunu kurdu, 1964’te Sevinç Hadi ile çalışmaya başladı. Şandor ve Sevinç Hadi, birlikte yürüttükleri mimarlık bürolarında konut, ticari yapı, eğitim ve kültür alanında mimari projeler ve restorasyon projeleri yaptılar. Mimari proje yarışmalarına katıldılar, dereceler aldılar, sergiler açtılar. Bu birliktelik Şandor Hadi 1986’da vefat edene kadar sürdü. Sevinç ve Şandor Hadi’nin mimarlıkları Türkiye’deki modern mimarlık üretimine önemli katkılardır. Şandor Hadi, bir yandan mimarlık faaliyetine devam ederken mimarlık eğitimi alanında da çalıştı. 1966-1980 yılları arasında önce Işık Mimarlık Yüksek Okulu’nda, daha sonra Devlet Güzel Sanatlar Akademisi Mimarlık Yüksek Okulu’nda iki yıl asistanlık ve on üç yıl öğretim görevliliği olmak üzere mimarlık eğitimine on beş yıl boyunca katkı sağladı. Edirne’de Trakya Üniversitesi Mimarlık Fakültesi’nde de mimari proje stüdyolarında ders verdi.