YAPI / KORUMA DALI ÖDÜLÜ

SEDDÜLBAHİR KALESİ

Eceabat-ÇANAKKALE

ARZU ÖZSAVAŞÇI, Y. BURAK DOLU

“Rölöve, restitüsyon, restorasyon projeleri ve yeniden kullanım projesi uzun bir döneme yayılan, farklı disiplinlerin katkısı, emeği ve titiz bir çalışmayla hayata geçirilen yapıda, mimarlık pratiğinin her daim tartışılan konusu olan koruma meselesine  ve yaklaşımına çağdaş bir yanıt niteliğindedir. Arkeolojik konservasyon, yapı bütününde yeni kullanım ışığında kısmi rekonstrüksiyon ve eski malzeme-yeni malzeme ara kesitinde yeni malzeme kullanımı başarılı bulunmuştur. Türkiye sınırlarında bu ölçekte bir mimari miras bütününde ilk kez uygulanan tarama ve belgeleme teknolojilerini kullanması ayrıca değerlidir. Kalenin hasar görmüş veya bugün artık var olmayan kısımlarına restitüsyonist bir restorasyon yaklaşımı yerine soyut bir tamamlama önerisi getirmektedir. Arkeolojik katmanların ve farklı dönemlerin birlikte korunmasına yönelik rekonstrüksiyondan kaçınılması ayrıca önemli bulunmuştur. Uzun bir döneme yayılan sürecin kolektif bir anlayış ve özgün bir koruma yaklaşımı ile yürütülmesi nedeniyle…”

Seddülbahir Kalesi 25 yıllık bir araştırma, arkeolojik kazı, belgeleme, projelendirme ve uygulama sürecinin ardından 18 Mart 2023’te açıldı. Kale Çanakkale, Eceabat, Seddülbahir köyünde, Gelibolu Yarımadası’nın en güney ucunda ve boğaza girişte, Ertuğrul Koyu ya da Cape Helles adı verilen koyda yer alıyor.

Seddülbahir, yani denizin duvarı anlamına gelen kalenin yapımına IV. Mehmet’in annesi, Hatice Turhan Sultan’ın himayesinde 1656 yılında başlanmış. Çeşitli kaynaklarda aktarılan bilgiye göre Mimar Mustafa Ağa’nın ekibine yaptırılmış. Kale I. Dünya Savaşı’nda büyük hasara uğramış. Kolektif ve uzun soluklu bu proje kapsamında çok disiplinli bir ekip tarafından, temizlik ve kazı, arkeolojik ve mimari belgeleme, rölöve, restitüsyon, koruma, yeniden kullanıma yönelik çevre düzenleme, tarihi mekanların dönüşümü, ek yapılar, teşhir-tanzim ve peyzaj düzenlemeleri için proje ve uygulamalar ile toplumsal katılıma yönelik çalışmalar yapıldı.